Składniki żywności przetworzonej
Żywność przetworzona może obejmować produkty o bardzo różnym stopniu obróbki, dlatego warto odróżniać żywność mało przetworzoną od wysoko przetworzonej. W praktyce największe wątpliwości budzi zwykle skład, gęstość odżywcza oraz obecność dodatków, cukru i innych składników wpływających na codzienną dietę. Ocena takich produktów może wymagać patrzenia nie tylko na etykietę z przodu opakowania, ale też na pełny skład i kontekst spożycia.
Charakterystyka i przykłady składników
Żywność wysoko przetworzona może sprzyjać powstawaniu wolnych rodników, zawierać cukier, zawierać mniej składników mineralnych i obniżać odporność.
Produkty mało lub nieprzetworzone mogą wspierać odporność i wspierać walkę z infekcjami, a ich wybór może zwykle oznaczać prostszy skład i wyższą wartość odżywczą.
Przykłady produktów:
- Ser topiony może być produktem wysokoprzetworzonym.
- Płatki górskie mogą być nisko przetworzone.
- Płatki kukurydziane mogą być produktem przetworzonym i mogą zawierać składniki o niskiej wartości odżywczej.
- Jogurty owocowe, mleczne napoje owocowe, mleka smakowe i mleko zagęszczone słodzone mogą być źródłem ukrytego cukru.
- Produkty mleczne smakowe mogą mieć niższą wartość odżywczą niż naturalne produkty mleczne, a produkty seropodobne i produkt typu kanapka mleczna mogą oznaczać się niską wartością żywieniową.
- Wafle ryżowe mogą mieć wysoki indeks glikemiczny i powodować wzrost poziomu glukozy we krwi.
- Ketchup może zawierać likopen, ale jego ocena może zależeć także od ilości cukru i całego składu.
- Majonez może zawierać substancje zagęszczające i stabilizatory, które mogą prowadzić do problemów trawiennych.
- Boczek z dodatkami przemysłowymi może zawierać składniki, które mogą być toksyczne, rakotwórcze i sprzyjać insulinooporności.
Możliwy wpływ na zdrowie
Wysoko przetworzona żywność może sprzyjać otyłości, zwiększać ryzyko cukrzycy typu II, zwiększać ryzyko nowotworów, zwiększać ryzyko raka jelita grubego i zwiększać ryzyko zawału serca.
Wpływ na samopoczucie i codzienne funkcjonowanie może obejmować:
- zwiększenie poziomu stresu
- migrenowe bóle głowy
- sprzyjanie trądzikowi
- sprzyjanie depresji
- choroby serca
- wyższą śmiertelność
- choroby żołądka
Dodatki i wybrane składniki mogą także wpływać na metabolizm:
- Dodatki w żywności mogą powodować otyłość.
- Syrop glukozowo-fruktozowy może zaburzać uczucie sytości.
Ograniczanie spożycia i wybór lepszych opcji
Zmniejszenie udziału żywności przetworzonej może obniżać poziom trójglicerydów we krwi, zmniejszać stany zapalne, chronić przed zawałem serca, a także może wspierać lepszą kontrolę masy ciała i jakości diety.
Odstawienie żywności przetworzonej może:
- pomóc w leczeniu kandydozy
- pomóc w walce z cellulitem
W praktyce korzystny może być wybór produktów o krótkim składzie, mniejszej liczbie dodatków, niższej zawartości cukru i większym udziale składników naturalnych. Pomocne może być także porównywanie podobnych produktów w obrębie tej samej kategorii, a nie tylko unikanie pojedynczych nazw.
Oznaczenia i ograniczenia oceny produktów
Nutri-Score może promować produkty przetworzone, a jednocześnie może zaniżać ocenę dla produktów naturalnych.
Klasyfikacja produktów może też budzić wątpliwości:
- Smoothie mogą być w systemie Nutri-Score niżej klasyfikowane.
- Ocena z przodu opakowania może być użyteczna orientacyjnie, ale może nie oddawać pełnej jakości składu, stopnia przetworzenia i ilości dodatków.
To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.
