Zwiększanie ryzyka chorób

Zwiększanie ryzyka chorób może dotyczyć wielu nakładających się czynników związanych ze stylem życia, odżywianiem, snem i stanem metabolicznym. Najczęściej nie chodzi o jeden element, lecz o współwystępowanie obciążeń, które mogą nasilać podatność na zaburzenia sercowo-naczyniowe, metaboliczne, neurologiczne i nowotworowe. Uporządkowanie tych zależności ułatwia ocenę, które obszary mogą wymagać największej uwagi.

Czynniki stylu życia i codzienne nawyki

Styl życia może zwiększać ryzyko wybranych chorób poprzez:

  • palenie papierosów, które może zwiększać ryzyko refluksu, zakrzepicy, chorób trzustki i zawału serca
  • stres i zaburzenia snu, które mogą zwiększać ryzyko zawału serca, a przewlekły stres może dodatkowo zwiększać ryzyko chorób serca
  • niedobór snu i praca zmianowa, które mogą zwiększać ryzyko nowotworów oraz zawału serca
  • siedzący tryb życia, który może zwiększać ryzyko nowotworu okrężnicy
  • pomijanie śniadań, które może zwiększać ryzyko otyłości

Alkohol i używki mogą zwiększać ryzyko określonych zaburzeń:

  • picie alkoholu może zwiększać ryzyko refluksu i bezdechu sennego
  • spożywanie piwa może zwiększać ryzyko udaru mózgu
  • picie kawy może zwiększać ryzyko refluksu

Dieta i czynniki żywieniowe

Sposób odżywiania może zwiększać ryzyko chorób metabolicznych, sercowo-naczyniowych i nowotworowych poprzez:

  • spożywanie smażonych potraw, które może zwiększać ryzyko nadwagi, nowotworów, choroby wieńcowej, udaru mózgu i niewydolności serca
  • tłuszcze trans, które mogą zwiększać ryzyko chorób serca, nowotworów, Alzheimera i zwyrodnienia plamki żółtej
  • przetworzone mięso, żywność przetworzona i wysoko przetworzona żywność, które mogą zwiększać ryzyko chorób nowotworowych oraz zawału serca
  • nadmiar cukru i rafinowane węglowodany, które mogą zwiększać ryzyko nowotworów
  • picie słodzonych napojów i spożycie syropu glukozowo-fruktozowego, które mogą zwiększać ryzyko nowotworu trzustki oraz niealkoholowego stłuszczenia wątroby

Masa ciała i tkanka tłuszczowa mogą wpływać na ryzyko wielonarządowe:

  • otyłość może zwiększać ryzyko zawału serca i refluksu
  • nadmiar tkanki tłuszczowej może zwiększać ryzyko zawału serca, udaru i miażdżycy
  • nadmiar trójglicerydów może zwiększać ryzyko stłuszczenia wątroby

Niedobory i zaburzenia metaboliczne

Niedobory składników odżywczych mogą zwiększać ryzyko różnych zaburzeń:

  • niedobór kwasu foliowego może zwiększać ryzyko Alzheimera, miażdżycy i udaru
  • niedobór witaminy D może zwiększać ryzyko choroby Parkinsona, zapalenia płuc, cichego zawału serca i udaru
  • niedobór witaminy C może zwiększać ryzyko udaru mózgu i miażdżycy
  • niedobór magnezu może zwiększać ryzyko udaru mózgu, a jego długotrwały niedobór może zwiększać ryzyko choroby Alzheimera
  • niedobór potasu może zwiększać ryzyko insulinooporności
  • niedobór fosforu może zwiększać ryzyko osteoporozy
  • niedobór witaminy B6 może zwiększać ryzyko raka jelita grubego

Niedobór białka i fosfolipidów może zwiększać ryzyko zaburzeń ogólnoustrojowych:

  • niedobór białka może zwiększać ryzyko chorób autoimmunologicznych, chorób przewodu pokarmowego, cukrzycy, nowotworów i schorzeń neurologicznych
  • niedobór pełnowartościowego białka może zwiększać ryzyko neurodegeneracji i depresji
  • niedobór fosfolipidów może zwiększać ryzyko chorób neurologicznych, stwardnienia rozsianego i depresji
  • niedobór cholesterolu może zwiększać ryzyko chorób neurologicznych i depresji
  • niedobory pokarmowe mogą zwiększać ryzyko depresji

Zaburzenia metaboliczne mogą zwiększać ryzyko dalszych powikłań:

  • podwyższone stężenie kwasu moczowego może zwiększać ryzyko nadciśnienia tętniczego, choroby wieńcowej, stłuszczenia wątroby, niewydolności serca i udaru mózgu
  • nadciśnienie może zwiększać ryzyko choroby Alzheimera, a nadciśnienie tętnicze może zwiększać ryzyko dny moczanowej
  • cukrzyca może zwiększać ryzyko zawału serca, a cukrzyca typu 2 może zwiększać ryzyko tworzenia się skrzepów krwi
  • wysoki poziom kortyzolu może zwiększać ryzyko osteoporozy

Szczególne grupy ryzyka i powiązania chorobowe

Choroby i stany współistniejące mogą zwiększać ryzyko kolejnych zaburzeń:

  • choroby serca mogą zwiększać ryzyko dny moczanowej
  • niewydolność nerek może zwiększać ryzyko dny moczanowej
  • choroby autoimmunologiczne mogą zwiększać ryzyko przedwczesnej menopauzy
  • choroby alergiczne u rodziców mogą zwiększać ryzyko AZS u dziecka
  • uchyłki w jelicie mogą zwiększać ryzyko zawału serca
  • zaburzona flora jelitowa może zwiększać ryzyko depresji
  • zaburzenia mineralne mogą zwiększać ryzyko refluksu

Czynniki hormonalne i biologiczne mogą nasilać określone ryzyko:

  • spadek estrogenu może zwiększać ryzyko osteoporozy
  • menopauza może zwiększać ryzyko insulinooporności
  • ekspozycja na sztuczne światło w nocy może zwiększać ryzyko chorób nowotworowych
  • antybiotyki podane w pierwszych miesiącach życia dziecka mogą zwiększać ryzyko astmy

Polecane produkty

To nie jest porada medyczna i zawsze należy skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek zmian.